زبان شناسی
 

   

 به نام خدا

 

   موضوع تحقیق : پیشگیری ودرمان خجالت وکمرویی درکودکان و نوجوانان

 

 

 

     نام درس : روانشناسی زبان در آموزش و پرورش ابتدایی

 

 

 

     نام دانشجو : عباس مهری بابادی

 

 

 

     رشته  : آموزش و پرورش ابتدایی

 

 

 

 

دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

 عنوان                                                                                        صفحه

 

    مقدمه  ....................................................................................     3 

                                                                                                                                                  

   ویژگی های نوجوانان و جوانان کمرو ................................................ .     4                                                        

 

   علل خجالت و کمرویی در کودکان........................................................     

 

   علائم کمرویی در کودکان..................................................................     5

 

    شیوه های کمک به کودکان کمرو و خجالتی.............................................    

 

    مداخلات و کمک های والدین..............................................................    6

  

    مداخلات و کمک های مربیان و آموزگاران..............................................    7

 

    نتیجه گیری..................................................................................    8

 

    منابع..........................................................................................   9

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

 

 

  آمار نشان می دهد که (56درصد ) مراجعانی که به مراکز مشاوره تهران مراجعه کرده اند ، دارای مشکل کمرویی و احساس خجالت و حقارت بوده اند و این خود نشان میدهد که احساس کمرویی برای بسیاری از نوجوانان و جوانان مشکلی جدی به شمار می آید0

افراد کمرو ازکمبود  اعتماد به نفس رنج می برند و این امر باعث می شود که ارتباط اجتماعی آنها با دیگران مختل شود ، و فقدان ارتباط اجتماعی ، خود باعث عدم یادگیری مهارت های اجتماعی شده و زیان های آن به فرد می رسد و از فرد هم به خانواده و از خانواده هم به جامعه انتقال می یابد0

پروفسور فیلیپ زیمباردو از دانشگاه استنفرد معتقد است کمرویی برچسبی است که فرد به خود تحمیل می کند 0 یعنی اگر شما معتقد باشید که کمرو هستید حتماُ همان گونه عمل خواهید کرد ، پس کم رویی بیماری نیست بلکه نوعی تلقین منفی فرد به خود بوده و به راحتی قابل درمان است0

 

 

 

 

 3

 

ویژگی های کودکان و نوجوانان کم رو

 

      این افراد با دیگران ارتباط بسیار کمی دارند و بیشتر به تنهایی علاقه مندند0 آنها بیشتر در                  بازی های انفرادی و فعالیت های  کم هیجان ( مانند تماشای تلویزیون 000) شرکت می کنند و در بازی های گروهی ، رفتار انفعالی داشته و بازی را معمولاً نیمه رها می کنند ، بهره هوشی این کودکان معمولی (حدود 104) بوده و از نظر وضعیت تحصیلی در حد متوسط بوده وگاه خوب هستند 0 در کلاس درس منزوی بوده و سوال نمی کنند ولی تکالیف درسی خود را با دقت انجام می دهند ، این کودکان اغلب خود را حقیرتر و کوچک تر از دیگران احساس می کنند و در باطن خود ، از پدر و مادر ، معلم یا کسی دیگر می ترسند ، آنها در موقعیت های دشوار احساس افزایش ضربان نبض ، سرخ شدن ، عرق کردن ، تپش قلب یا دلشوره می کنند و به طور کلی نیروی اراده و عزت نفس در این کودکان پایین است 0

 

   علل خجالت و کم رویی در کودکان

 

  کمرویی کودکان ممکن است ناشی از یک علت یا آمیزه ای از چند علت زیر باشد :

 

  عوامل شخصیتی : نوزادان حساس و تحریک پذیر ممکن است در آینده خجول و کمرو شوند0

 

  رفتارهای آموخته شده: کودکان از طریق مشاهده رفتار دیگران ، شیوه تعامل با اجتماع را یاد    می گیرند 0 آنها بیشتر رفتارها و عکس العمل های والدین خود را الگو قرار می دهند0 والدین   خجالتی و کمرو ، کودکانی خجول بار می آورند0

 

روابط خانوادگی : کودکانی که روابط و ارتباطات خانوادگی -اجتماعی کمی دارند ، از حضور در اجتماعات امتناع می ورزند . از طرف دیگر، والدین حمایت گر ممکن است با رفتارهای افراط آمیز خود، ترس حضور در موقعیت های جدید را در دل فرزندانشان به وجود آورند0

 

فقدان تعاملات اجتماعی : کودکانی که از جمع و اجتماع دور نگه داشته شده اند ، ممکن است از بودن در بین سایرین احساس ناراحتی و فشار کنند . آنها فاقد مهارت های اجتماعی مطلوب اند و چون نمی دانند در جمع چه باید بکنند ، لذا ترجیح می دهند در گوشه ای تنها و ساکت بنشینند0

 

تجارب انتقاد آمیز و ناگوار : کودکانی که مرتباً توسط والدین و اعضای خانواده شان مورد انتقاد ، سرزنش و تمسخر قرار می گیرند دچار ضعف ، ناتوانی ، کمبود اعتماد به نفس و شرمساری می شوند0

 

ترس از شکست : کودکانی که دچار شکست های پی در پی شده اند ، ممکن است از ترس شکست های بعدی ، انزوا و دوری گزیدن از جمع را در پیش بگیرند0                                                                                                                                                      

  

 4

 

توجه بیش از اندازه : والدینی که پیوسته درباره گفته ها و نظریات دیگران راجع به کودک صحبت می کنند ، ممکن است ترس از ابراز وجود را در دل فرزندشان به وجود آورند. این کودکان تصور می کنند که مدام زیر ذره بین قرار دارند و هر حرفی بزنند و هر کاری که انجام بدهند ، موشکافانه تجزیه و تحلیل خواهد شد . به همین دلیل ترجیح می دهند هیچ سخنی نگویند0

 

کمرویی اختیاری : برخی از کودکان به طور اختیاری کمرویی را انتخاب می کنند . این گروه ، رفتارهای خجالت آمیز بیشتری نسبت به کودکانی که وارد محیطی جدید می شوند ، از خود نشان می دهند0

 

 

   علائم کمرویی در کودکان

 

کودک خجالتی ممکن است :

 

- از جمع سایرین دوری گزیند و تمایلی برای یادگیری مهارت های اجتماعی نشان ندهد0

- دوستان کمی داشته باشد0

- از شرکت در محافلی که تعاملات اجتماعی زیادی به همراه دارد (مثل : اجرای نمایشنامه ، خواندن سرود ، نواختن موسیقی و ....) امتناع کند0

- از تمام استعدادها و توانایی هایش ، از ترس این که مورد قضاوت و داوری قرار گیرد.استفاده نکند0

- احساس اضطراب شدید داشته باشد0

- علائم جسمانی خاصی مثل : لکنت زبان ، بریده بریده حرف زدن و ... از خود نشان دهد0

 

شیوه های کمک به کودکان کمرو و خجالتی

 

به منظور کمک به کودکان کمرو می توان از نکات زیر بهره جست (هیستون و ترایست 2001) :

 

1-   درک و پذیرش کامل کودک : حساس بودن نسبت به علایق و احساسات کودکان موجب نزدیکی بیشتر والدین به فرزندشان می شود . والدین با این کار نه تنها به کودک نشان می دهند که برایش ارزش و احترام قائل اند ، بلکه اعتماد به نفس او را نیز تقویت می کنند0

2-   پرورش عزت نفس : کودکان خجول و کمرو به احتمال زیاد خود پنداره ای منفی از او در ذهن دارند و احساس می کنند که مورد پذیرش هیچ کس نیستند . به همین دلیل بهتر است روش های دوست یابی کودک را تقویت نمود و او را تشویق کرد تا خود برای دوستی پیش قدم شود. سعی کنید هر گاه کودک کار مثبت و ارزنده ای انجام می دهد او را تشویق کنید .

3-   پرورش مهارت های اجتماعی : رفتارهای اجتماعی کودک را تقویت کنید . هوینگ پیشنهاد می کند که خوب است به این گروه از کودکان جملات و عبارات مودبانه و اجتماعی مثل :" می توانم با شما بازی کنم ؟ " و ... آموخته شود . همچنین اگر فرصتی پیش آمد ، این کودکان را با کودکان کوچک تر از خودشان هم بازی کنید ، زیرا کودکان خجالتی هنگام بازی با کوچک ترها احساس خود ابراز گری بیشتری دارند ( فورمن و هارتاپ1979 ) بازی کردن با گروهای جدید همسالان نیز به آنان فرصت می دهد که احساس راحتی و موفقیت بیشتری در یافتن دوست های جدید بکنند0

4-قرار دادن کودک خجالتی و کمرو در موقعیت های جدید : کودک را به محیط هایی ببرید که برای او آشنا نیست . اجازه دهید که با کودکان دیگر بازی کند ، سعی کنید امنیت او را از هر لحاظ تامین کنید و آنچه را که دوست دارد در دسترس او قرار دهید0                                      

 

5-خجالتی بودن ، همیشه بد نیست : باید در نظر داشت که برخی از ویژگی های کودکان خجالتی و کمرو   می تواند مثبت و پسندیده باشد ، از جمله :

کودک در کارهای کلاسی و مدرسه ای خود موفق عمل می کند0

رفتاری عطوفت آمیز و ملایم از خود نشان می دهد

با دقت به گفته های دیگران گوش می دهد0

به خوبی مراقب اطراف خود است و با احتیاط کار می کند0

 

      مداخلات و کمک های والدین

 

        پدر و مادر بیش از آن که تصور می کنند ، بر زندگی فرزندشان تأثیر می گذارند . به همین دلیل توصیه می شود (رادرفورد ،2001) :

 

      1- دقت کنید لقب خجالتی به فرزندتان ندهید . کودکان و بزرگسالان تمایل دارند صفت هایی را که به آنها نسبت می دهند ، درونی سازند و همان گونه رفتار کنند . آن چه شما به فرزندتان می گویید ، تأثیر زیادی بر افکار و رفتار او دارد0

2- اجازه ندهید سایرین هم فرزندتان را خجالتی صدا کنند زیرا کودکان یاد می گیرند که خودشان را از طریق چشم یا کلمات دیگران ارزیابی کنند0

3- هیچ گاه زمانی که فرزندتان دچار شرمساری و خجالت شده است او را مورد انتقاد قرار ندهید ک سعی کنید همواره او را درک کنید ، با او همدلی داشته باشید و حمایت گر او باشید0

4- فرزندتان را تشویق کنید تا دربارهء علت خجالت کشیدنش با شما صحبت کند0

5- درباره دوران کودکی خودتان و زمانی که خجالت می کشیده اید ، با فرزندتان صحبت کنید و برایش شرح دهید که چگونه با این احساس خود مقابله می کردید از آنجا که بیشتر کودکان ، والدین خود را کامل و بی نقص می دانند ، ممکن است روش آنها را برای رویارویی با احساس شرمساری  شان تحسین کنند و همان کارها را انجام دهند0

6- سعی کنید رفتارهای اجتماعی خودتان را بررسی کنید و الگوی خوبی از اعتماد به نفس برای فرزندتان باشید0

7- کودک را از قبل برای موقعیت جدید آماده سازید 0 برای مثال ، اگر قرار است کودک به جشن تولد دوستش برود ، با او در این باره صحبت کنید 0 برای او شرح دهید که بچه ها به طور معمول در مهمانی های تولد چه کار می کنند0

8- سعی کنید کودک خجالتی را ابتدا با گروه های کم جمعیت رو به رو کنید. در برخی موارد نیز که کودک به همراه یکی از افراد خانواده خود می باشد کمتر احساس شرمساری و خجالت می کند0

9- موقعیتی ایجاد کنید تا کودکان دیگر جلب بازی با فرزندتان شوند. برای مثال ، هنگامی که به پارک می روید ، چند اسباب بازی و سرگرمی جالب با خود به همراه ببرید تا کودکان دیگر به دور شما و فرزندتان جمع گردند و خواهان بازی با شوند0

10- رفتارهای اجتماعی کودک را تشویق کنید . تلاش های فرزندتان را ، هنگامی که سعی می کند با احساس خجالت و شرمساری خود به مقابله برخیزد ، مورد تحسین و حمایت قرار دهید0

 

11- هدف هایی مقبول و دست یافتنی برای فرزندتان در نظر بگیرید . سعی کنید هدف هایتان ساده باشند تا فرزندتان از رسیدن به آن ها احساس اعتماد به نفس و سربلندی کند. برای مثال ، "سلام کردن" به سایرین – اعم از کوچک و بزرگ – به عنوان اولین گام0

6

12- شرایط و موقعیت های جدید برای رویارو شدن فرزندتان با اجتماع فراهم آورید . هدف ، تغییر در شیوه رفتار کودک است ، ابتدا با موقعیت های ساده تر و راحت تر و به تدریج سخت تر و پیچیده تر . برای مثال ، اگر کودک برای دوست شدن با کودک دیگر پیش قدم شد ، به او اجازه بدهید0              

 

 

  مداخلات و کمک های مربیان و آموزگارن

 

برخی از آموزگاران  ، کودک خجول را «دانش آموز کند » ارزیابی می کنند که از صحبت کردن در کلاس و پاسخگویی به پرسش های آموزگار طفره  می رود . از طرف دیگر ، ممکن است برخی از آموزگاران دانش آموز خجول را دانش آموزی با انضباط آرام و کم دردسر ارزیابی کنند . اما واقعیت این است که دانش آموز کمرو احتیاج به توجه و تشویق بیشتر آموزگاز دارد تا بتواند توانایی های تحصیلی خود را ارتقا دهد آن چه معلمان و مربیان باید انجام دهند عبارت اند از :

1- دانش آموز خجالتی را در ردیف های جلوی کلاس بنشانید . از این طریق شما می توانید توجه بیشتری به او بکنید و راحت تر با او صحبت کنید . علاوه بر آن ، اگر دانش آموزی که خجالت می کشد ، جلوی کلاس بنشیند ، کمتر از اوضاع کلاس و سایر دانش آموزان خبردار می شود و تمایل بیشتری برای حرف زدن خواهد  داشت ( به عبارت ساده ، دچار اضطراب ناشی از نگاه های بچه ها نمی شود).

2- با کمک دانش آموز خجول خود گزارشی تهیه کنید . در برخی موارد ، کودکان خجالتی از این که بتوانند کار مشترکی را با دانش آموزان دیگر یا حتی آموزگارشان انجام دهند ، احساس اعتماد به نفس و مهم بودن می کنند . برای مثال ، آموزگار می تواند از دانش آموزخجول خود بخواهد بازی یا کاری را که خوب بلد است و می داند ، برای شما و سایر دانش آموزان توضیح دهد 0

3- با دانش آموزان خجالتی به طور خصوصی صحبت کنید . دانش آموزان خجالتی ممکن است تجربه کمی در صحبت کردن های فردی داشته باشد حتی چند گفتگوی ساده و کوتاه در طول هفته می تواند موجب آرامش وراحتی او شود و شیوه تعامل با دیگران را به او بیاموزد. اساس گفتگوی شما می توان درباره فعالیت هایی باشد که کودک انجام می دهد0

4- چند مهارت اجتماعی سودمند به دانش آموز یاد بدهید . واقعیت این است که کودک خجالتی مشتاق است که با همکلاسی هایش دوست شود ، اما نمی داند چگونه باید پا پیش بگذارد . بیشتر این کودکان کلمات و واژگان مناسب برای دوست شدن و طرح آشنایی ریختن با دیگران را نمی دانند . از این رو با صحنه سازی ، مدل سازی واجرای نمایش نامه اورادریافتن جملات ورفتارهای دوستانه  کمک کرد.برای مثال ، هنگام آشنایی با کودک دیگر ، ابتدا لبخند بزند و بعد موضوعی را که از قبل در ذهنش آماده کرده است ، مطرح کند 0

5- با کمک اولیای دانش آموز فعالیت های فوق برنامه ای برای کودک در نظر بگیرید که او را با جمع کودکان دیگر نزدیکتر کند . برای مثال ، مادر کودک می تواند یک مهمانی عصرانه برای بچه های کلاس در خانه ترتیب دهد و از گروهی از بچه ها دعوت کند که به منزل آنها بیایند0

6- دانش آموز خجالتی را کمی فعال کنید . آموزگار می تواند با انتخاب دانش آموز کمرو به عنوان نماینده کلاس ، قدری او را فعال کند و از او بخواهد درباره کارهای کلاس گزارش بدهد . در پایان هر گزارش هم ، او را با کلمات ساده ای تشویق کند0

 

 

 

  نتیجه گیری

 

نتیجه می گیریم که : اولین گام در پرورش کودک خجالتی پذیرش اوست . کودک خود را آن طور که هست باید بپذیرید نه آن طور که دوست داشتید یا انتظار دارید باشد. کودک با دانستن این مطلب که همین طور که هست بسیار دوست داشتنی است ، اعتماد به نفس اش ترمیم خواهد شد . البته این مطلب در مورد بزرگترها نیز صدق می کند. سعی در تغییر رفتارخجالت  کودک داشته باشید با تاکید بر این نکته که مجبور نیست کاری را که دوست ندارد انجام دهد زیرا اصرار بر انجام کار روحیه تدافعی در کودک را افزایش می دهد0

  والدین می توانند کودک را همیشه تشویق کنند اما وارد کردن فشار و سخت گیری بر کودک یک روند بی فایده  برای هر دو طرف (کودک و والد ) است0

 1- هرگز کودک را با دیگران نباید مقایسه کرد .

 

2- هرگز به کودک برچسب هایی مثل خجالتی ، بی عرضه ، بی دست و پا و به درد هیچ کاری نمی خوری را نزنید .

3- به کودکان بیاموزید که از شکست هراسی نداشته باشد ، چرا که می توان از آن درس های خوبی گرفت.

4- توجه تان به کودک عادی باشد از رفتار و حرکات او بیش از حد مراقبت نکنید.

 

 

 

                                                         

 

 

منابع

 

 

پیشگیری و درمان کم رویی در کودکان و نوجوانان / علی ربیع زاده / ربیع زاده علی / نشریه : دانشمند 490

 

کودکان خجالتی / ماندانا سلحشور / سلحشور ماندانا / نشریه : پیوند ( نشریه انجمن اولیا و مربیان ایران )347-346-345

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9

 

 

  نوشته شده در  یکشنبه شانزدهم آبان 1389ساعت 12:39  توسط نوراله کیانی مدرس دانشگاه ازادشهرکرد   | 
 
  POWERED BY BLOGFA.COM